Ontdaan en verward

Blog 69, Ontdaan en verward

Gisteravond is in Amsterdam Peter R. de Vries neergeschoten. Daar wordt op radio en televisie uitvoerig aandacht aan besteed. Sommige gezagsdragers gedragen zich daarbij heel emotioneel, waarmee zij tonen ook maar mensen te zijn. Er wordt druk gespeculeerd, er is verontwaardiging over deze aanslag op een journalist, over de klap die de rechtsstaat nu moet verwerken. En er wordt aandacht besteed aan het persoonlijke drama.

Wat kan ik daar nog aan toevoegen? Ik vraag me op dit moment af waarom deze aanslag me ontdaan en verward maakt. Natuurlijk is het anders dan de aanslag of liquidatie van een niet-publiek persoon. De journalist de Vries kwam regelmatig mijn huiskamer binnen door zijn vele televisieoptredens, waar ik me, eerlijk gezegd vaak aan ergerde. Iemand die nadrukkelijk aanwezig is en overal een mening over heeft, komt daardoor, en misschien wel extra door de irritatie die hij bij mij oproept, dichtbij te staan. Eigenlijk weet ik niks van hem en toch vind ik van alles over hem, het lot van menig publiek figuur. Eén van de redenen waarom deze aanslag me uit het lood slaat.

De aanslag vond op klaarlichte dag in een drukke straat met ontelbare camera's plaats. Ik merk dat dit gegeven mijn gevoel van veiligheid aantast. Het maakt voor de criminelen kennelijk niet meer uit of anderen dan het doelwit gevaar lopen. Het zou mij dus kunnen overkomen dat ik collateral damage (bijkomende schade) ben. Maar naast het verminderde gevoel van veiligheid, krijg ik de kriebels van de ongelooflijke arrogantie van het kwaad. De plegers, en zeker de mensen die hier achter zitten, geven de boodschap af: "wij zijn de baas, er gebeurt wat wij willen en als je dat niet doet, dan weten we je te vinden". Die vermeende onaantastbaarheid betekent dat we er nog lang niet vanaf zijn. Daar word ik bang van, niet alleen vanwege mijn individuele vrijheid, maar ook vanwege de paradox dat de criminelen zich niet aan de wet houden en dat de bestrijding van de criminaliteit dat wel moet doen. Ik betrap me op gedachten die, als ze zouden worden uitgevoerd, zeker niet in een rechtsstaat passen. Ik zou het bijvoorbeeld niet erg vinden als de daders bij een achtervolging door de politie het leven zouden laten. Die gedachte verwart me omdat mijn verstand natuurlijk weet dat ik hierboven had moeten schrijven vermeende daders en dat in een rechtsstaat iedereen recht heeft op een eerlijk proces, gesteund door een advocaat die het onderste uit de kan haalt. En dat dat goed is. Maar mijn emoties nemen het over en dat vind ik sowieso niet fijn.

Mijn laatste overweging is dat de angst die een dergelijke daad zaait ervoor zal zorgen dat mensen met talent en passie voor de bestrijding van de criminaliteit zich wel twee keer bedenken voordat ze dat daadwerkelijk gaan doen. Ik kan vanuit mijn comfortabele huisje wel zeggen "we moeten niet buigen voor geweld en terreur", maar ik weet niet wat het betekent als je daar middenin staat. Ik kan alleen maar hopen dat er mensen zijn die net als Peter R. de Vries, in de luwte of middenin de publiciteit dit werk blijven doen.